Gürcü Muhammed Ağa

OSMANLI DEVLETİ’NİN KIBRIS MUHASSILI VE MÜLKÎ İDÂRE VALİSİ HACI HÜSEYİN AĞA’NIN DAMADI GÜRCÜ MUHAMMED AĞA

Hicrî: 1239 / Milâdî: 1823 Temmuz

Mezar Taşının Osmanlı Türkçesi:

Hüve’l-Hâllaku’l-Bâkî.

Yürütülmüş tutmuş cihana hâveti kalemin ile hâcet kalmadı, dağlar oldu meskenim sahraya hâcet kalmadı, el çeküben her hevesten kaderim şimden gerü, hep konanlar göçmekte dünyaya hâcet kalmadı, hâlâ Kıbrıs Muhassılı el-Hac es-Seyyid Muhammed Ağa'nın hazinedârı merhum, sâbıkan Kıbrıs Muhassılı el-Hac Hüseyin Ağa'nın damadı merhum Gürcü Muhammed Ağa'nın ruhu için Fâtiha.

1239 / M. 1823

Mezar Taşının Günümüz Türkçesi:

Ebedî Yaratıcı Olan Yalnızca Allah’tır.

Kaleminin hükmü bütün dünyaya yayılmıştı; artık hiçbir şeye ihtiyacın kalmadı. Dağlar meskenim oldu, artık ovalara ve sahralara ihtiyacım kalmadı. Bundan böyle bütün arzu ve heveslerden el çektim; kaderim artık budur. Dünyaya gelenlerin hepsi birer birer göçüp gitmektedir; artık bu dünyaya ihtiyacım kalmadı. Hâlen Kıbrıs Muhassılı ve mülkî idare valisi olan El-Hac Es-Seyyid Muhammed Ağa’nın hazinedarı ve daha önce Kıbrıs Muhassıllığı ve mülkî idare valisi görevinde bulunan El-Hac Hüseyin Ağa’nın damadı, merhum Gürcü Muhammed Ağa’nın ruhu için Fâtiha.

1239 / M. 1823

GÜRCÜ MUHAMMED AĞA

Kıbrıs Muhassılının Hazinedarı ve Osmanlı Taşra İdaresinin Bir Mensubu

1239 / M. 1823 

Gürcü Muhammed Ağa’nın mezar taşı, hem içerdiği şiirsel ifadeler hem de verdiği idarî bilgiler bakımından hazirenin dikkat çekici kitabelerinden biridir. Muhammed Ağa, kitabeye göre dönemin Kıbrıs Muhassılı El-Hac Es-Seyyid Muhammed Ağa’nın hazinedarıdır. Aynı zamanda daha önce Kıbrıs Muhassıllığı yapmış olan El-Hac Hüseyin Ağa’nın damadıdır.

Hazinedarlık görevi onun Kıbrıs’ın üst düzey idare çevresinin içerisinde bulunduğunu göstermektedir. Muhassıllık ise vergi tahsili ve taşra maliyesi başta olmak üzere dönemin Kıbrıs yönetiminde önemli yetkilere sahip bir makam olduğundan, Muhammed Ağa’nın bu makamın sahibinin yakın çalışma çevresinde bulunması dikkate değerdir.

Kitabesinde Muhammed Ağa’nın meslek ve aile bağlantılarının yanı sıra ölüm ve dünyanın geçiciliği üzerine oldukça güçlü bir şiirsel anlatım bulunmaktadır. “Dağlar meskenim oldu”, “her hevesten el çekmek” ve dünyaya artık ihtiyaç kalmadığını bildiren ifadeler, onun mezar taşını yalnızca biyografik bir kayıt olmaktan çıkararak XIX. yüzyıl Osmanlı ölüm ve fanilik anlayışının edebî bir örneğine dönüştürmektedir.